Krasiczyn nie tylko zamkiem stoi
Krasiczyn kojarzy się przede wszystkim z renesansowym zamkiem Sapiehów, jedną z najpiękniejszych rezydencji na Podkarpaciu. Tymczasem tuż obok, wśród lasów i nad doliną Sanu, biegnie 6-kilometrowa ścieżka, która opowiada zupełnie inną historię tego miejsca. To trasa pełna pamiątek po społeczności żydowskiej, wojennych schronów, dramatycznych losów rodziny Kurpielów oraz opowieści o koniu, który zapisał się w lokalnej tradycji.
Kirkut, bunkry i ślady przeszłości
Na trasie natrafimy na stary cmentarz żydowski w Krasiczynie, użytkowany jeszcze w 1941 roku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, ale do dziś zachowały się macewy i fragmenty dawnego układu cmentarza. W pobliskim lesie znajdują się z kolei wysadzone schrony radzieckiej linii Mołotowa, wznoszonej w latach 1940–1941. Betonowe ruiny przypominają o militarnym znaczeniu tych terenów w okresie poprzedzającym niemiecką inwazję.
Leoncina – historia odwagi i tragedii
Jednym z najbardziej poruszających punktów na ścieżce jest dawny folwark Leoncin, związany z małżeństwem Stanisławą i Franciszkiem Kurpielami. W czasie niemieckiej okupacji ukrywali oni Żydów w podziemnych kryjówkach, ryzykując własne życie. W maju 1944 roku Niemcy odkryli schronienia – ukrywający się zostali rozstrzelani lub zginęli podczas próby ucieczki, a nielicznym udało się ocaleć. Miesiąc później Kurpielowie zostali zamordowani w Lipowicy. W 2013 roku pośmiertnie uhonorowano ich tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Pozostałości folwarku do dziś przypominają o tych wydarzeniach.
Rall – koń, który dał nazwę szlakowi
Nazwa ścieżki pochodzi od imienia konia związanego z księciem Leonem Sapiehą. Według lokalnej opowieści koń pierwotnie nazywał się Ataman. Podczas I wojny światowej zarówno on, jak i jego jeździec mieli zostać ciężko ranni, dlatego zwierzę zakończyło służbę i wróciło do Krasiczyna. Po śmierci książę nadał mu imię Rall, nawiązujące do nazwiska ówczesnego proboszcza. Kamienny nagrobek konia można zobaczyć w pobliżu dawnego folwarku.
San, flisz i most linowy
Leśna część trasy prowadzi w pobliżu doliny Sanu. Na skraju skarpy odsłaniają się warstwy fliszu karpackiego – charakterystyczne dla Karpat naprzemienne pokłady skał osadowych. Rozciąga się stąd widok na rzekę i otaczający krajobraz. Na końcu szlaku znajduje się most linowy nad Sanem, związany z inżynierem Kazimierzem Gałajdą, znanym z projektowania takich przepraw. Przygotowania do budowy prowadzono w latach 80. XX wieku. Konstrukcja miała około 120 metrów długości między podporami i 4 metry szerokości jezdni. Bywa wskazywana jako ostatnia i największa realizacja Gałajdy na Pogórzu Przemyskim.
Ścieżka do Ralla to propozycja dla tych, którzy chcą poznać Krasiczyn od mniej oczywistej strony – nie tylko jako miejsce świetności Sapiehów, ale też jako przestrzeń naznaczoną wojenną historią i lokalnymi legendami.
Źródło: Centrum Promocji Doliny Sanu. Krzywcza
Fot. facebook.com
