Krzywiecka nekropolia – świadectwo historii
Wraz z końcem października mieszkańcy Krzywczy i okolic tłumnie odwiedzają miejscowy cmentarz, przynosząc kwiaty i znicze, by uczcić pamięć swoich bliskich. To wyjątkowy czas refleksji, który skłania do poznania dziejów tej niezwykłej nekropolii.
Założony w 1786 roku cmentarz w Krzywczy należy do najstarszych w Polsce. Jego powstanie wiązało się z budową Traktu Cesarskiego, co wymusiło likwidację cmentarza przykościelnego. Szczątki zmarłych ekshumowano i przeniesiono na nowe miejsce. Początkowo wejście na cmentarz prowadziło przez most nad potokiem Babia Rzeka, co – zwłaszcza w deszczowe dni i zimą – było sporym wyzwaniem. Dopiero w 1932 roku, dzięki staraniom całej parafii, wzniesiono kamienny most. W tym samym roku gmina Krzywcza ufundowała drewnianą kostnicę, która jednak nie była używana i została rozebrana około 1995 roku.
Miejsce spoczynku wielu pokoleń
Na cmentarzu chowano wiernych obrządku rzymskokatolickiego z całej parafii, a od końca XIX wieku również grekokatolików z Krzywczy. Najstarsze nagrobki, pochodzące z połowy XIX stulecia, należą do miejscowego ziemiaństwa – m.in. Starzeńskich herbu Lis, Karoliny z Humnickich Dembińskiej herbu Gozdawa. Z XX wieku zachowały się groby rodzin Bocheńskich, Joczów, Makowieckich, Romanowskich i Strońskich. Spoczywają tu również księża obu obrządków oraz pisarz i dziennikarz Jan Zachariasiewicz, przeniesiony w 1951 roku z grobowca Joczów do grobu ziemnego. Na cmentarzu przetrwało także kilkanaście nagrobków z żeliwnymi krzyżami o nieustalonej tożsamości oraz groby urzędników: Władysława Starzyńskiego i Tytusa Ossowskiego.
W starej części nekropolii znajduje się zbiorowa mogiła 23 polskich żołnierzy poległych 13 września 1939 roku w walkach z Niemcami o Krzyczę. Cmentarz był wielokrotnie powiększany – w 1951 roku do 1,30 ha, w latach 80. XX wieku oraz w 2014 roku. Obecnie zajmuje 3,58 ha. W 1995 roku wybudowano kaplicę cmentarną, w 2015 roku wyremontowano główną alejkę, a w 2016 roku przeprowadzono remont generalny mostu i drogi dojazdowej do bramy głównej.
Opieka i tradycja kwesty
Od 1998 roku zarząd nad cmentarzem sprawuje Urząd Gminy w Krzywczy. Od 2013 roku corocznie organizowana jest kwesta na renowację zabytkowych nagrobków, co pozwala zachować to wyjątkowe dziedzictwo dla przyszłych pokoleń. Historia krzywieckiej nekropolii to nie tylko zapis lokalnych dziejów, ale także dowód troski mieszkańców o miejsca pamięci.
Źródło: rzywcza – Trzy Kultury
Fot. facebook.com
