Najstarsza nekropolia w regionie
Wraz z końcem października mieszkańcy gminy Krzywcza licznie odwiedzają miejscowy cmentarz, niosąc kwiaty i znicze. To dobry moment, by przypomnieć sobie bogatą historię tej wyjątkowej nekropolii, uznawanej za jedną z najstarszych w Polsce – została założona w 1786 roku.
Powstanie cmentarza
Bezpośrednim powodem przeniesienia miejsca pochówku była budowa Traktu Cesarskiego. Z tego względu zlikwidowano dotychczasowy cmentarz wokół kościoła parafialnego, a szczątki zmarłych ekshumowano i przeniesiono na nową nekropolię. Świątynię otoczono murem. Wejście na cmentarz prowadziło przez most nad potokiem Babia Rzeka. Kiedyś potok był znacznie większy, a wąwóz prowadzący na cmentarz – stromy i śliski, co szczególnie dawało się we znaki podczas deszczu i zimą. Po zawaleniu się drewnianego mostu, przy udziale całej parafii, w 1932 roku zbudowano most kamienny. W tym samym roku gmina Krzywcza własnym kosztem postawiła drewnianą kostnicę, która jednak nie była używana i około 1995 roku została rozebrana.
Miejsce pochówku różnych wyznań
Na cmentarzu chowano wiernych obrządku rzymskokatolickiego z wszystkich miejscowości gminy należących do miejscowej parafii. Od końca XIX wieku grzebano tu również zmarłych obrządku grekokatolickiego z Krzywczy. Najstarsze nagrobki pochodzą z połowy XIX wieku – wśród nich groby miejscowego ziemiaństwa: Starzeńskich herbu Lis, Karoliny z Humnickich Dembińskiej herbu Gozdawa, a także XX-wieczne nagrobki rodzin Bocheńskich, Joczów, Makowieckich, Romanowskich i Strońskich. Zachowały się również groby księży obydwu obrządków oraz nagrobek pisarza i dziennikarza Jana Zachariasiewicza, który pierwotnie spoczywał w grobowcu Joczów, a około 1951 roku został przeniesiony do grobu ziemnego. Na cmentarzu przetrwało kilkanaście nagrobków zwieńczonych żeliwnymi krzyżami o nieustalonej tożsamości. Ocalały też nagrobki miejscowych urzędników – Władysława Starzyńskiego i Tytusa Ossowskiego.
Mogiła żołnierzy i rozwój nekropolii
W starej części cmentarza znajduje się zbiorowa mogiła 23 polskich żołnierzy poległych w walkach z Niemcami o Krzywczę 13 września 1939 roku. Nekropolia była kilkakrotnie powiększana: po raz pierwszy w 1951 roku do 1,30 ha, następnie w latach 80. XX wieku i w 2014 roku. Obecnie zajmuje powierzchnię 3,58 ha. W 1995 roku wybudowano kaplicę cmentarną. W 2015 roku wykonano remont nawierzchni alejki głównej, a w 2016 roku – remont generalny mostu oraz drogi dojazdowej do bramy głównej.
Opieka i renowacja zabytków
Od 1998 roku zarząd nad cmentarzem sprawuje Urząd Gminy w Krzywczy. Od 2013 roku corocznie prowadzona jest kwesta na renowację zabytkowych nagrobków. To dzięki takim inicjatywom pamięć o przodkach i dziedzictwie kulturowym regionu jest pielęgnowana.
Źródło: Gmina Krzywcza
Fot. facebook.com
